Skip to main content

You are here

Etholiad Cyffredinol Cymru: Byw yn well â’r cyflwr

Rydym eisiau gweld pobl sydd â chyflwr ar yr ysgyfaint yn byw bywyd llawn ac actif ac yn dal ati i wneud y pethau sydd yn bwysig iddynt a’u teuluoedd. Yn anffodus, ar hyn o bryd, mae’r GIG yno i helpu pan aiff pethau o chwith, yn hytrach na helpu pobl i gadw’n iach. Tra byddwn ni’n chwilio am ffordd i wella clefyd yr ysgyfaint yng Nghymru, mae’r dystiolaeth o blaid cefnogi ymyraethau hunan reoli asthma yn gadarn. Dylai fod yn gyflwr enghreifftiol er mwyn treialu technoleg gysylltiedig, fel anadlwyr clyfar i helpu pobl reoli eu cyflwr yn well eu hunain.

Mae addysg yn allweddol er mwyn deall cyflyrau ar yr ysgyfaint, helpu i roi diagnosis yn gynharach a gwella hunan-reolaeth. Drwy gael pobl sydd yn hyderus a gwybodus am gyflyrau ar yr ysgyfaint wrth wraidd y prosesau gwneud penderfyniadau, gallant gymryd rheolaeth ar eu cyflyrau. Fel hyn, bydd llai o ymgynghoriadau gofal sylfaenol nas trefnwyd, llai o ymweliadau ag adrannau cleifion allanol, llai o dderbyniadau i’r ysbyty, a bydd cleifion yn aros am gyfnod byrrach yn yr ysbyty.

Mae pobl sydd â chyflwr cronig ar yr ysgyfaint yn elwa’n sylweddol o gael gofal gan dîm amlddisgyblaethol, ac yn elwa fwyaf o’r gofal hwn pan gaiff ei ddarparu yn y gymuned, yn agos i’w cartref. Fel hyn, mae unigolion yn cael dwy elfen allweddol: cymorth ffisegol a seicolegol. Mae’r rhain yn bwysig wrth fyw gyda chyflwr cronig, i helpu’r unigolyn ymdopi gyda symptomau sy’n peri gofid fel diffyg anadl, yn ogystal â sicrhau bod heintiau anadlol yn cael eu trin yn gynt rhag iddynt waethygu difrod strwythurol i’r ysgyfaint.

Yng Nghymru, nid yw 61% o bobl yn cael y gofal sylfaenol sydd ei angen arnynt i reoli eu hasthma yn dda. Mae hyn yn cyfrannu at fwy na 3,319 o dderbyniadau brys i’r ysbyty yng Nghymru pob blwyddyn, a thua 74 o farwolaethau sydd yn gysylltiedig ag asthma. Yma y mae’r nifer lleiaf o gynlluniau gweithredu asthma yn y DU, a gwelwyd bod yr ymyrraeth gost effeithiol hon yn gwella ansawdd bywyd a chadw pobl yn iach.

Y driniaeth sydd fwyaf cost effeithiol ar gyfer cyflwr ar yr ysgyfaint fel COPD yw rhaglen adsefydlu i gleifion yr ysgyfaint (PR), rhaglen sydd yn cyfuno ymarfer corff ac addysg i bobl sydd â chyflwr hirdymor ar yr ysgyfaint. Yn anffodus, ychydig iawn o gleifion sydd yn gallu manteisio’n hawdd ar raglen ac, yn aml, mae’n rhaid iddynt aros nes fydd eu cyflwr yn gwaethygu cyn y gallant fanteisio. Credwn fod rhaid gwneud mwy i wella mynediad at raglenni adsefydlu.

Yn dilyn y rhaglen adsefydlu, mae’r Cynllun Cyfeirio Cleifion i wneud Ymarfer Corff (NERS) yn weithredol ym mhob cwr o Gymru i alluogi pobl i gadw’n actif ac iach mewn canolfan hamdden leol. Mae’r cynllun yn cefnogi pobl sydd ag amryw byd o gyflyrau iechyd. Eto, bu adolygiad parhaus gan Lywodraeth Cymru, ac nid yw’r cyllid wedi codi ers rhai blynyddoedd. Golyga hyn mai dim ond hyn a hyn o bobl all fanteisio ar y gwasanaethau hyn.

Ffordd arall o gadw’n actif yw drwy’r rhaglen Canu’n Iach i’r Ysgyfaint. Rhaglen yw hon sydd wedi’i chyflwyno’n raddol ar draws Cymru gan y Asthma + Lung UK. Yn ôl tystiolaeth, mae canu yn gallu lleihau faint mae pobl yn colli eu hanadl, yn gwella’u gallu i reoli eu symptomau, yn gwella ansawdd eu bywyd a gwneud iddynt deimlo’n llai unig ac ynysig. Er bod grwpiau Canu’n Iach ar draws Cymru, dim ond Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr sydd yn ariannu’r hyfforddwyr canu.

Ar hyn o bryd, rydym yn ymateb i hunan-reolaeth. Mae llawer o bobl sydd ag asthma yn troi at wasanaethau gofal iechyd ac yn rhoi sylw i’w cyflwr dim ond pan fyddant yn cael pwl neu’n fuan wedyn. Mae angen i’r GIG fod yn fwy rhagweithiol a defnyddio data am gleifion i fonitro a rhagweld pan fydd rhywun mewn perygl o gael pwl o asthma, neu angen newid y ffordd y maent yn trin eu cyflwr. Er mwyn gwireddu hyn, mae’n hanfodol bod gwasanaethau gofal iechyd yn rhannu data yn well ymysg ei gilydd ac yn corffori gwahanol dechnoleg mewn llwybrau.

Daeth COVID-19 â’i heriau a’i broblemau ei hun i’r genedl roi sylw iddynt. Tynnodd sylw at y diffyg cymorth i’r rheiny â COVID-19 a’r rheiny yn gwarchod yn y grwpiau agored i niwed ar y rhestr warchod. Bu defnyddio hunan reolaeth ddigidol yn help i roi cymorth yn ystod yr amser tyngedfennol hwn. Rydym yn galw am i wasanaethau fel y cynllun cyfeirio a’r rhaglen adsefydlu gael eu darparu yn ddigidol yn amlach, yn enwedig yn ystod yr amser pan fydd ffliw ar ei waethaf, ble mae grwpiau mewn perygl yn dewis cymdeithasu llai a lleihau cyswllt. Drwy roi arian i’r math hwn o arloesi digidol, gall helpu’r rheiny sydd yn ynysu mewn cyfnodau fel hyn i gadw’n actif ac yn iach.

Yn olaf, gan nad ydym yn gwybod am effeithiau hirdymor COVID-19 eto, rydym yn galw am fonitro a
chymorth parhaus i’r rheiny sydd wedi cael y firws. Drwy barhau i ymchwilio i symptomau ac effeithiau COVID-19 (gweler ein “Post COVID Hub”) gallwn ymrwymo i amddiffyn grwpiau sydd bellach yn fregus rhag y firws.

Mae Asthma + Lung UK Cymru yn galw am:

  • Gynllun gweithredu asthma i bob unigolyn sydd yn byw ag asthma.
  • I bawb sydd yn byw â COPD i ddysgu sut i reoli eu cyflwr pan fyddant newydd gael diagnosis, a chael pecyn hunan reoli.
  • Darparu dyddiau addysg rhanbarthol i bobl sydd â chyflyrau llai cyffredin fel asthma difrifol, bronciectasis ac IPF, i helpu reoli eu cyflwr.
  • Ymestyn rhaglenni adsefydlu i gleifion yr ysgyfaint, fel eu bod ar gael i fwy o bobl ar wahân i’r rheiny sydd â COPD cymedrol neu ddifrifol.
  • Ymestyn y cynllun cyfeirio fel y gall gefnogi mwy o bobl sydd yn byw â chyflyrau cronig ar yr ysgyfaint i gadw’n actif ac yn iach
  • Ariannu grwpiau Canu’n Iach ym mhob bwrdd iechyd.
  • Rhannu data yn well rhwng y maes gofal sylfaenol ac eilaidd yng Nghymru.
  • Cyflwyno adnoddau hunan reoli digidol ar draws Cymru.

Sefwch i fyny dros ysgyfaint Gymru trwy gefnogi yr addewid hwn:

Dim ots lle rydych chi yn byw yng Nhymru, os oes angen mynedidad at adsefydlu ysgyfeiniol, dylai fod ar gael. Rydywf eisiau yr Senedd nesaf gynyddu mynediad i PR i phawb sydd â COPD ysgafn, bronciectasis ac IPF.

Yn ol i tudalen maniffesto